Szczyt szczytów - recenzja komiksu "Arzach. Czy człowiek jest dobry?"

Talent Moebiusa jest niezaprzeczalny, a obcowanie z jego twórczością pozwala poznawać świat wyrafinowanych historii, godnych porównania z klasyką europejskiej literatury. Polska edycja komiksu Arzach. Czy człowiek jest dobry? pozwala poznawać kolejne fascynujące fantasmagorie, które wytworzył Jean Giraud, zwany Moebiusem. To najwybitniejsze dzieło tego Francuza, którym to potwierdził on swą niepodważalną pozycję jako primus inter pares.

W połączonym tomie krótkich form Moebius intryguje swoimi wizjami i zaskakującymi finałami epigramatycznych akcji. Pionierski styl historyjek obrazkowych, eksperymentuje z narracją. Jednocześnie autor ryzykuje, ograniczając do minimum kwestie dialogowe, co wymaga wytężania uwagi przez czytelnika. Ale wspomniany brak dialogów w większej części historii nie utrudnia odbioru albumu. Już pierwsza z tytułowych nowel - Arzach - zdumiewa rozwiązaniami scenariuszowymi na temat alternatywnej rzeczywistości i zagubionym w niej bohaterze, wojażującym na dużym ptaku, przypominającym betonomewę (a raczej będąc inspiracją dla niej). Sposoby pomocy, zdezorientowanym ludziom w jego wymiarze, wypełniają kolejne oszałamiające plansze tego komiksu. Frapująco zrozumiały tytuł Czy człowiek jest dobry? zapowiada lapidarne mikro-opowieści na fundamentalne tematy dobra i zła. Moebius dokonuje tego przez pryzmat historii, wykorzystując do opowiedzenia elementy groteski, refleksji i wymyślnej zabawy.

Arzacha charakteryzuje luźna forma komiksowa, wykorzystująca nieprzebrane pokłady absurdu, abstrakcji i anarchii twórczej. Rysując ten komiks, autor wykorzystuje ekspresyjną i ekscentryczną kolorystykę, akcentującą oniryczny charakter szczątkowej narracji, ledwie wiążącej dwie sąsiadujące ze sobą plansze. Autor rezygnuje z form komiksowego kanonu, poszerzając jego normy rewolucyjnym Arzachem. Udowadnia, że komiks to nie tylko zbiór głupiutkich historyjek rysunkowych, przygotowujących dzieci do czytania. Rysunki Moebiusa zostały wzbogacone w szczegóły i wyrafinowaną symbolikę, które kadry Arzacha nobilitują do miana sztuki. Pozbawienie tego komiksu typowych dialogów w dymkach zbija z tropu ignorantów. Wprowadzenie niedopowiedzeń wymaga od czytelnika uważniejszego poznawania ukrytych znaczeń planszy, nowego sensu lub znaczenia intrygi dramaturgicznej.

Przez lata Moebius wypracował rozpoznawalny styl kreski, którego najwybitniejszym przykładem jest omawiany zbiór z Arzachem na czele. Charakterystyczna estetyka rysunków francuskiego mistrza, wykorzystuje jako swoje signum, styl korzystający z gąszczu krótkich linii i kropek, tworzących fikuśne stroje i postaci. Mobiusowy styl jest bardziej zauważalny przy komiksach czarno-białych, co najlepiej ilustruje Zboczenie o intrygującym tytule i treści. W tym tomie znalazło się też miejsce dla futurystycznej historii kryminalnej The Long Tomorrow, napisanej przez Dana O'Bannona, a ilustrowanej przez Moebiusa. To wzór dla każdego, pragnącego opisywać zbrodnie i ich karanie.

Dzieła Moebiusa nadały ton współczesnemu pojmowaniu s-f w komiksie, które zerwało z prymarnym przeciwstawianiem się agresji... kosmitów, a szczególnie Marsjan. Jako prekursor nowatorskich rozwiązań, pełnych oryginalnych, odkrywczych, nieskrępowanych możliwości współtworzył światy alternatywne i wirtualne. Moebius w swoich pracach korzysta z dobrodziejstw mistycyzmu i mądrości, wywodzących się z kultur pierwotnych. Wyobraźnia tego artysty nie zna ograniczeń, często nie licząc się z logiką narracji. Twórca zrywa za pomocą przełomowego Arzacha pęta norm, narzuconych przez mainstreamowe pojmowanie akcji w komiksie. Swoboda, która króluje w światach wykreowanych przez Mobiusa, pozwala cieszyć się odrealnioną rzeczywistością, kłębiącą się w zbiorku Arzach. Czy człowiek jest dobry?.

Ten tytuł należy poznać z racji jego fundamentalnego znaczenia, które zadecydowało o kierunku rozwoju współczesnego komiksu europejskiego. Arzach jest niezastąpiony w zachęcaniu i przekonywaniu niedowiarków do komiksu jako medium artystycznego. Dzieło wybitne - szczyt szczytów Moebiusa.