Komiks grozy

Groza może pojawiać się w komiksach pod postacią obrazów wywołujących lęk, epatujących makabrą, lub bazujących na "czarnym humorze", wplecionych w obrazkową historyjkę wątków i motywów wywiedzionych z poetyki opowieści niesamowitych oraz całych fabuł, będących komiksowymi wersjami opowieści gotyckich, horroru lub innych odmian tego typu literatury. Na sposób i intensywność jej pojawiania się w komiksach ma wpływ rozwój tego gatunku artystycznego: od momentu swego ukonstytuowania się (schyłek XIX w.) do końca lat 20-tych historyjki obrazkowe miały charakter humorystyczny i nie wykorzystywano w nich ani fabuł, ani motywów grozy, pojawiały się tu natomiast elementy "czarnego  humoru", w tym makabryczne wątki wplecione w dydaktyczne opowieści dla dzieci (np. Max i Moryc Wilhelma Busha) lub satyryczne opowieści adresowane do dorosłych (Historia Świętej Rusi Gustave' a Dore) . Z początkiem lat trzydziestych zakres tematyki, pojawiającej się w komiksach został poszerzony o fabuły awanturnicze, kryminalne, romansowe, fantastycznonaukowe i niesamowite, co wiązało się zarówno z wykorzystaniem motywów i wątków, pochodzących z różnych odmian literatury grozy jak i z tworzeniem jej komiksowych odpowiedników. Z rekwizytami "zapożyczonymi" z powieści tajemnic i kostiumami, nawiązującymi do literackiego horroru spotykamy się w serialu Batman (autorstwa Boba Kane' a, publikowany od 1939 r.). Motywy grozy pojawiają się też w serialach science fiction( Buck Rogers, Flash Gordon) i kryminalno-szpiegowskich (Spy Smasher, Secret Agent X- 9).

Komiks grozy jako odrębna odmiana tematyczna historyjek obrazkowych ukształtował się w drugiej połowie lat czterdziestych w USA, gdzie rozwijał się do 1954 roku, do momentu wprowadzenia cenzorskiego zakazu publikowania tego rodzaju komiksów (Comics Code - Kodeks komiksowy). Szczególne znaczenie dla rozwoju komiksowego horroru miała działalność wydawnictwa EC Comics, ostro skrytykowana przez psychiatrę Frederica Werthama w książce Seduction of the Innocent.

 Wraz z wprowadzeniem zakazu fabuły grozy nie zniknęły z amerykańskich komiksów, zostały jednak włączone w obręb innych opowieści, w tym historie science fiction i awanturnicze opowieści o bohaterach obdarzonych nadnaturalnymi mocami. W łączeniu opowieści o superhohaterach z klimatem grozy wyspecjalizowało się wydawnictwo Marvel Comics Group, które na początku lat sześćdziesiątych wystartowało z szeregiem seriali tego typu (Fantastic Four, Amazing Spider-Man, Incredible Hulk).
Komiksy grozy pojawiły się ponownie w USA w połowie lat sześćdziesiątych. Były to magazyny "Eerie" i "Creepy", wprowadzone w inny obieg dystrybucyjny. Zawierały one opowieści nasycone makabrą i operujące połączeniami horroru z opowieściami sci ence fiction i fantasy. W ślad za nimi zaczęły ukazywać się także inne historie grozy. W 1967 roku wydawnictwo DC Comics zaczęło publikować serial Deadman, a w 1971 serial Swampthing. W tym czasie, poza, oficjalnym obiegiem, ukazywały się w USA komiksy, w których pojawiły się liczne przywołania poetyki grozy i wątków fantastycznych, najczęściej ukazywane w konwencji parodystycznej i  wykorzystywane dla celów satyry społecznej i politycznej (np. niektóre prace Richarda Corbena). Na początku lat siedemdziesiątych wielkie wydawnictwa amerykańskie zaczęły ponownie publikować magazyny grozy (np. House of Mystery) i seriale tego typu (Tomb of Dracula). Popularność komiksów grozy w USA zaczęła, rosnąć u schyłku lat osiemdziesiątych, co spowodowało, że wydawnictwo DC Comics wyodrębniło z całości swojej produkcji - adresowaną do dorosłych czytelników - linię programową o nazwie "Vertigo", włączając w jej ramy część już wydawanych seriali (Swampthing, Doom Patrol, Sandman) i rozpoczynając publikację nowych.

W Europie komiks grozy nie cieszył się specjalnym powodzeniem aż do lat sześćdziesiątych, kiedy to zaczęły się ukazywać komiksy przeznaczone dla dorosłych. Za prace prekursorskie wobec nich należy uznać - opublikowane w Argentynie - opowieści komiksowe Albert Brecci (Mort Cinder, Los mitos de Cthul hu) i Alejandro Jodorowsky' ego (Anibal 5). Historyjki obrazkowe produkowane we Włoszech nosiły nazwę fumetti neri, i ze względu na epatowanie brutalnością (często łączone z pornografią) niemal wcale nie były publikowane poza krajem powstania. We Francji w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych pojawił się szereg publikacji zawierających opowieści fantastyczne, łączące wątki science fiction i horroru, utrzymane w poetyce alegorii politycznej i operujące "czarnym humorem" . Wśród ich twórców wyróżnili się rysownicy Philippe Druillet, Jacąues Tardi, Moebius (Jean Giraud) i scenarzysta Pierre Christin. Znakomite komiksy grozy tworzyli również rysownicy hiszpańscy (Fernando Fernandez, Jose Ortiz, Pepe Moreno, Gonzalo Mayo, Estaban Maroto), którzy jednak (z przyczyn cenzuralnych) publikowali poza granicami własnego kraju, głównie w USA i Argentynie. Komiksy grozy są tworzone w Europie również współcześnie (Andreas, Hulet). Nigdy jednak nie stanowiły one zbyt eksponowanego składnika ogółu produkcji komiksowej. Znacznie częściej elementy grozy pojawiają się w komiksach europejskich w połączeniu z tematyką science fiction i fantasy, lub w opowieściach groteskowych i satyrycznych.

W latach osiemdziesiątych na szczególną uwagę zasługują komiksy realizowane i w Europie, i w USA przez twórców, dążących do uzyskania w nich artystycznie wyrafinowanych efektów, przez wyzyskanie dla potrzeb opowieści obrazkowych poetyki neoekspresjonistycznej, zastosowanie technik malaraskich i collage'u przy tworzeniu komiksowych obrazów oraz świadome odwoływanie się do tradycji malarstwa, grafiki i sztuki filmowej, poprzez cytaty i nawiązania do niej w warstwie obrazowej i fabularnej, oraz nasycenie opowieści treściami metaforycznymi i symbolicznymi. Związki ich sztuki z ekspresjonizmem sprawiły, że w owych komiksach elementy grozy odegrały bardzo znaczącą rolę. Do czołowych przedstawicieli tego nurtu należą w USA: Bill Sienkiewicz, Jon J. Muth i Kent Williams; w Europie: Lorenzo Mattotti, Dave McKean, Matthias Schultheiss i Thomas Ott.