"Arab przyszłości #1: Dzieciństwo na Bliskim Wschodzie (1978-1984)" - recenzja komiksu

Autor: Aleksander Krukowski
21 grudnia 2016

www.gildia.pl
Arab przyszłości - 1 - Dzieciństwo na Bliskim Wschodzie (1978-1984).
Dostępność: 1-2 dni robocze
Cena: 34,90 zł 49,90 zł
dodaj do koszyka

Początek drogi

Riad Sattouf to uznany twórca komiksów z Paryża. Mając 37 lat postanowił rozliczyć się ze swoją przeszłością w czterotomowym komiksie Arab przyszłości, którego tytuł nawiązuje do słów ojca, wierzącego w to, że dyktatury Bliskiego Wschodu są koniecznym etapem wprowadzania krajów arabskich w XX wiek. Komiks Sattoufa, który okazał się wielkim sukcesem nagradzanym przez publiczność i chwalonym przez krytyków, nie jest jednak zwykłą historią autobiograficzną, lecz próbą opowiedzenia swojej tożsamości. Próbą trudną i nie do końca udaną, jak twierdzi sam autor, ponieważ faktyczna tożsamość narodowa Sattoufa jest rozmyta. Ale nawet niepowodzenie projektu tożsamościowego nie przekreśliło wartości jego przeprowadzenia. Arab przyszłości to droga, która - nawet jeśli nie prowadzi do zamierzonego celu - niesie wartość sama w sobie.

By zrozumieć położenie Sattoufa i wiążące się z nim komplikacje, autor odsyła nas w pierwszym tomie Araba przyszłości do czasów swojego wczesnego dzieciństwa, a nawet jeszcze wcześniej: do momentu, w którym jego syryjski ojciec - przebywający na stypendium we Francji student a później doktorant nauk historycznych - poznaje przyszłą francuską matkę Riada. Ten trudny od samego początku związek doprowadza do narodzin głównego bohatera serii. Od tej pory towarzyszymy mu w podróżach między Francją, Libią i Syrią.

Choć Francja pozostaje w tym komiksie gdzieś z boku, stanowi ona ważny punkt zaczepienia a dalej: odniesienia dla przygód Riada. Kiedy bowiem przechodzimy przez kolejne sceny z Libii i Syrii, odmienność kulturowa jest uderzająca. Paroletni bohater wprowadza nas w odmienne światy, które nie tylko wyglądają inaczej (co akcentowane jest również przez zmianę kolorystyki), ale także pachną (a w zasadzie śmierdzą) inaczej, o czym często wspomina dzieciak. Różne są też zachowania społeczne, co w dużej mierze umyka uwadze komiksowego Riada, ale nie jego dorosłej wersji w postaci autora. Sattouf posługuje się dialogami dorosłych, by zobrazować sytuację społeczno-polityczną krajów arabskich w latach 80. Choć autor pokazuje mieszkańców Libii i Syrii w sposób, który mógłby sprowadzić na niego zarzut powtarzania stereotypów (trochę, jak działo się to w przypadku powieści Kapuścińskiego), podobny krytycyzm stosuje wobec Francuzów. Sattouf bardziej, niż kulturę arabską, krytykuje bowiem sytuację dziecka, które w każdym otoczeniu kulturowym może czuć się zagrożone, tłamszone i przytłoczone przez przeciętną większość.

Pierwszy tom Araba przyszłości to - oprócz dobrego oddania trudnej sytuacji dziecka w wieku przedszkolnym - jest również wnikliwym studium młodego intelektualisty, który zdobywszy wykształcenie w zachodniej Europie wraca w swoje rodzinne strony. Chodzi tu oczywiście o ojca Riada, którego rozwój obserwujemy z zaniepokojeniem. Postać ta przez kolejne strony komiksu ulega fascynacji światem arabskim, która jawi się jako powrót do tradycjonalizmu. Ojciec głównego bohatera jest w stanie odsunąć od siebie wartości nabyte w wolnej Europie i powoli podporządkować myślenie linii programowej bliskowschodnich socjalistycznych dyktatorów.

Riad Sattouf daje nam narrację tragikomiczną, w której przerażające elementy zestawia z humorem ich absurdu. Postawy ludzi z Araba przyszłości nie raz szokują, czasami bawią, zwykle jednak zwracają uwagę na dziecięcy świat, o którym zdążyliśmy już zapomnieć. Na świat, który pełen jest podobnych pułapek, bez względu na to, czy znajdujemy się w Libii, Syrii czy Francji.

Arab przyszłości - 1 - Dzieciństwo na Bliskim Wschodzie (1978-1984)

Scenariusz: Riad Sattouf
Rysunek: Riad Sattouf
Tłumaczenie: Olga Mysłowska
Wydawnictwo: Kultura Gniewu
Rok wydania polskiego: 2/2016
Tytuł oryginalny: L'arabe du futur: Une jeunesse au Moyen-Orient (1978-1984)
Wydawca oryginalny: Allary Éditions
Rok wydania oryginału: 2014
Liczba stron: 160
Format: 170x240 mm
Oprawa: miękka
Papier: offsetowy
Druk: kolor
Dystrybucja: księgarnie, internet
ISBN-13: 978-83-64858-29-1
Wydanie: I
Cena z okładki: 49,90 zł


blog comments powered by Disqus