Trudna jest droga człowieka - recenzja komiksu "Drom-Droga - Historia Romów w Europie"

Autor: Tomasz Nowak
28 czerwca 2011

www.gildia.pl
Drom-Droga - Historia Romów w Europie.
Dostępność: 2-3 dni robocze
Cena: 22,50 zł 25,00 zł
dodaj do koszyka

Cygan - to słowo budzi w każdym lawinę skojarzeń. Co z tego jest mitem, a co prawdą? Światło na to próbuje rzucić komiks przygotowany przez duet autorski: Mateusz Wiśniewski i Marek Rudowski dla Fundacji Integracji Społecznej Prom.

Siedem rozdziałów opowiada historię niełatwą i wielowątkową. Twórcy, stosując zgrabne skróty narracyjne omijają, a właściwie bardziej kumulują fakty czy wydarzenia powtarzające się, spotykające Romów w różnym czasie, w odmiennych częściach Europy. Zaczynają słusznie - od początku - a więc od kwestii skąd w ogóle Romowie wzięli się na Starym Kontynencie i... już tu widać pojawiające się niejednoznaczności, towarzyszące Cyganom, widać, nieustannie. Ich "wielki podstęp" sprawił, że nawiedzane, kolejne narody witały ich u schyłku średniowiecza jako tajemniczych pielgrzymów. Z drugiej strony, nieznane pochodzenie skłaniało do snucia najrozmaitszych domysłów, które potem będą w sposób ważki rzutować na obraz tego ludu.

W kolejnych rozdziałach "skaczemy" od przełomu średniowiecza i oświecenia, widząc, że w podejściu ludzi do ludzi nie ma znaczenia epoka - liczy się tylko ilość człowieczeństwa, z jakim przyszło spotkać się w danym czasie. Cyganie bowiem, przybyli do Europy jako uchodźcy i tylko gdzieniegdzie zasymilowali się, gdzie indziej tworząc diaspory, co nigdy nie służyło im w sytuacjach kryzysowych, kiedy trzeba było znaleźć "winnych".

I znów skok w trudny dla Cyganów wiek XVIII i dalej - w najczarniejszy okres II wojny światowej i porajmos (rom. pochłoniecie), kiedy to niemiecka rasa panów postanowiła doszczętnie wytępić Romów w podległym sobie świecie. Ostatnie dwa rozdziały zwracają uwagę czytelnika ku Cyganom obecnym w rzeczywistości Polski powojennej, która choć nie tak drastycznie, także nie potraktowała ich przychylnie.

Historia Romów (rom.: ludzi) w Europie to, a jakże, w głównej mierze historia Drogi (rom.: drom) - sensu ich życia - oraz działań tych, którzy roztaczając nad nimi swą władzę próbują ich wędrówki powstrzymać. Ukazać owo nieustanne ponad pięćsetletnie "bycie w drodze" na niecałych sześćdziesięciu stronach to wyzwanie wielkie, wręcz karkołomne. Trzeba jednak przyznać że autorzy, pomimo wielkich skrótów i licznych niedopowiedzeń, wyszli zeń zwycięsko. Wiśniewski uchwycił w swym scenariuszu wiele spraw, które dla czytelnika postronnego, pierwszy raz stykającego się ze specyfiką romanipen (kodeksu cygańskiego) wydadzą się ciekawe i nowe. W tę edukacyjną rolę aktywnie włączają się również wyraziste, barwne, pełne życia obrazy Rudowskiego ukazujące nie jakieś przesłodzone sielanki, ale życiowy naturalizm z jego pięknem i brzydotą, tryumfem i dramatem, jakie towarzyszą zwykłej codziennej egzystencji. W efekcie powstała bardzo ciekawa, sporo wnosząca publikacja, która ożywia nie tylko cygańskie tradycje, ale budzi też pewien resentyment za tym co utracone. Czy bezpowrotnie? Dziś prawdziwych cyganów już nie ma - zaśpiewali niegdyś Rodowicz i Borys. Nie było, bo zakazywała władza ludowa. Teraz, kiedy wróciła wolność, może i Cyganie znów powrócą na szlaki? Po tym przekonamy się, co znaczy słowo "wolność" w ziemi obiecanej zjednoczonej Europy.

Drom-Droga - Historia Romów w Europie

Scenariusz: Mateusz Wiśniewski
Rysunek: Marek Rudowski
Wydawnictwo: Fundacja Integracji Społecznej "Prom"
Rok wydania polskiego: 2/2011
Liczba stron: 58
Format: 210x295 mm
Oprawa: miękka
Papier: kredowy
Druk: kolor
Dystrybucja: własna, sklepy specjalistyczne
ISBN-13: 978-83-62969-06-7
Wydanie: I
Cena z okładki: 25



blog comments powered by Disqus