"H.P. Lovecraft OGAR i inne opowiadania" - druga recenzja mangi


Fanowska ciekawostka

Ogar i inne opowiadania to próba przeniesienia na mangowe medium trzech opowiadań Howarda Phillipsa Lovecrafta, której podjął się Tanabe Gou. Obok tytułowego Ogara znajdziemy jeszcze Zapomniane miasto i Świątynię. Są to utwory raczej krótkie i lokujące się bardziej na obrzeżach kanonu prozy Lovecrafta niż w głównym nurcie jego twórczości. W pewnym sensie to zaleta tego wydania: przypomina nam historie bardziej zakurzone od Zewu Cthulhu, niestety jednocześnie pokazuje pewną słabość lovecraftowskiej prozy – jej zasadniczą wtórność i przewidywalność. Za każdym razem mamy do czynienia z historią bohatera, który z powodu bądź to przypadku, bądź z ciekawości, natrafia na coś starego i zapomnianego – miasto czy artefakt, co po chwili ściąga na niego narastające szaleństwo i ostatecznie śmierć.

Ale zostawmy kwestię pierwowzorów, mając jedynie na uwadze nienajszczęśliwszą schematyczność wybranych tytułów. Skupmy się bardziej na samej adaptacji. Pomysł przeniesienia literatury niesamowitej, jaką tworzył Lovecraft, w świat komiksu – szczególnie wschodniego – wydaje się nieco ryzykowny, ale nie bezzasadny. Zacznijmy od tych kwestii, które współbrzmią, bądź współbrzmieć mogą. Jak zauważył już Poe, siła opowieści niesamowitych leży w jej krótkiej formie, która pozwala nie tylko na intensyfikację wrażeń, ale przede wszystkim na całościową lekturę. Tak samo jest z komiksami Gou. Każdy z nich przeczytać można za jednym podejściem (jak cały tom w zasadzie), przez co emocje nie ulegają osłabieniu czy wygaszeniu. Druga kwestia to plastyczność opisów, nazwijmy to, zdroworozsądkowej rzeczywistości Lovecrafta. Gou bardzo dobrze oddaje zarówno krajobrazy, jak i wnętrza. Detale Ogara robią wrażenie a w Świątyni udaje mu się przemycić specyficzną klaustrofobiczność okrętu podwodnego.

Rozdźwięk pojawia się przy oddawaniu elementów zaburzających rzeczywistość. Lovecraft używał przy tych opisach elementów geometrii nieeuklidesowej, wielu przemilczeń lub określeń typu "cyklopowa architektura”. Potwory Lovecrafta często przybywały z kosmosu a prastare budowle wzniesione były nieludzką ręką. Dlatego oddanie ich w sposób graficzny, dwuwymiarowy i w zasadzie tradycyjny, znacznie osłabia wymowę oryginału. Zapomniane miasto ucierpiało na tym najbardziej, ale i pozostałe utwory są zbyt dosłowne w swoich przedstawieniach a przez to – zbyt przyziemne.

Innym problemem jest kwestia dymków i różnic językowych. Wąskie i długie dymki, przystosowane po prostu do japońskiego zapisu, wypełnione polskim tłumaczeniem osiągają nieraz karkołomne (oczołomne) konstrukcje. Zapisywanie każdego słowa w osobnym wersie i częste dzielenie wyrazów utrudniają zachowanie rytmu wypowiedzi. Wprowadzają sztuczność, tworzą barierę pomiędzy czytelnikiem a tekstem, co w przypadku gatunku niesamowitości jest znaczącym minusem.

Komiks – jeśli w ogóle – sprawdza się lepiej w przypadku horroru opartego na tak zwanym „germańskim romantyzmie”. A więc pełnego potworności, brutalności, krwi i flaków. Subtelność konstruowanego przez Lovecrafta lęku i złożoność kategorii niesamowitości w komiksie się niestety rozmywa. Wydaje się, że motywacja Tanabe Gou jest tu szlachetna: chciał wprowadzić na rynek mangowy jednego ze swoich ulubionych pisarzy. Jednak te chęci nie zostały skonfrontowane z możliwościami formalnymi. Podobnie mamy z adaptacjami filmowymi dzieł Lovecrafta, które są produkcjami niskobudżetowymi, robionymi przez fanów "z potrzeby serca”, ponieważ hollywoodzka, komercyjna produkcja okazałaby się najprawdopodobniej klapą. Ogar i inne opowiadania należy zatem traktować jako taką właśnie, fanowską ciekawostkę.

H.P. Lovecraft - Ogar i inne opowiadania

Scenariusz: Gou Tanabe
Rysunek: Gou Tanabe
Wydawnictwo: Studio JG
Rok wydania polskiego: 10/2015
Tytuł oryginalny: Lovecraft Kessakushuu:
Wydawca oryginalny: Kadokawa
Rok wydania oryginału: 2014
Liczba stron: 170
Format: 150x210 mm
Oprawa: miękka w obwolucie
Papier: offsetowy
Druk: cz.-b.
Dystrybucja: księgarnie, internet
ISBN-13: 9788380010895
Wydanie: I
Cena z okładki: 29,99 zł


blog comments powered by Disqus