Demony wojny - recenzja komiksu "Ogród"

Autor: Mirosław Skrzydło
8 listopada 2013

Platon słusznie napisał, iż "tylko martwi ujrzeli koniec wojny." Ocaleni z okrutnego kataklizmu, jakim niewątpliwie jest konflikt zbrojny są naznaczeni przy tym piętnem prometejskiej kary. Dzień po dniu przeżywają terror jakiego niegdyś doświadczyli. Słowa greckiego filozofa warto przywołać podczas lektury wstrząsającej, a przy tym niezwykle wiarygodnej opowieści graficznej Agaty Bary, zatytułowanej Ogród. Poznajcie sędziwego Jana i demony wojny, pochłaniające jego strapionego ducha.

Śląska wieś, roku pańskiego 1981. Wiekowy mężczyzna w czarnym kaszkiecie siedzi przed swym domostwem, w spokoju rzeźbiąc figurkę sarny. Sielankę przerywa nagłe zerwanie się posępnego protagonisty i brutalne rozprawienie się przez niego z kurą sąsiada, która nieświadomie wtargnęła do oazy spokoju tego mściwego staruszka. Małoletni Maciek obserwuje swego milczącego dziadka z uporem maniaka uśmiercającego nioskę. Psychopatyczny uśmieszek malujący się na twarzy Jana, sugeruje jego postępujący obłęd. Cała sytuacja wywołuje traumę w podświadomości dziecka – do tego stopnia, iż malec wzbrania się przed zjedzeniem zupy z zabitej przez ukochanego dziadka kury. Otwierająca scena przekonuje nas, że mamy do czynienia z negatywną postacią, która z biegiem rozwoju akcji będzie coraz bardziej niebezpieczna dla bliskich. Szybko musimy zweryfikować ten pogląd, gdyż scenarzystka komiksu sprawnie zmienia wizerunek pogrążonego w apatii starca.

Tuż po kłótni ze znienawidzonym sąsiadem, główna postać wzorcowo skonstruowanego dramatu postanawia się wyspowiadać. Gdy jednak dochodzi do wyjawienia swych grzechów, Janek pospiesznie ucieka z kościoła. Zdarzenia z przeszłości paraliżują jego osobę, a wojenne koszmary powracają w najmniej spodziewanych sytuacjach. Dziadek Maćka decyduje się podjąć stanowcze działania, mające na celu "uleczenie" jego zainfekowanej permanentnym cierpieniem duszy. Pragnie udać się do dzikiego ogrodu z jabłoniami, znajdującego się w sąsiednim miasteczku. Tam bowiem doszło do wstrząsającej sceny, która zaważyła na dorosłym życiu jeńca wojennego.

Twórczyni onirycznej noweli Leviathan przenosi nas do zdarzenia z okresu Drugiej Wojny Światowej, gdy panikujący Janek dokonał czynu niemoralnego i zdradzieckiego. Dzięki temu udanemu zabiegowi, Agata Bara włącza się do dyskusji na temat trudnych relacji Polaków z Niemcami, z perfekcyjnie ukazując dramatyczne losy człowieka niosącego ze sobą ciężar odpowiedzialności i win całego pokolenia. Paradoksalnie, największe emocje pojawią się u czytelników w momentach niedopowiedzeń. Zdolna artystka nie pokazuje bowiem całej prawdy o życiu Jana. Trzeba przyznać, że w rodzimej sztuce komiksowej mało jest tak wyrazistych wiekowych protagonistów, których dylematy moralne zostały ukazane w pełen maestrii sposób. Momentami można odnieść wrażenie, jakby się czytało niebywale realistyczne opowieści graficzne, autorstwa samego Willa Eisnera. Powyższe zdanie należy uznać za ogromne wyróżnienie dla talentu pani Agaty.

Recenzowana historia to również popis kunsztu graficznego zdolnej polskiej rysowniczki. W tym przypadku należy w szczególności pochwalić: nowatorskie operowanie wyblakłymi barwami (dominuje szarość, sepia i czerwień), mistrzowskie uchwycenie przygnębionej twarzy Jana oraz wszechobecną niedoskonałość; całość wygląda niczym zmurszały album ze starymi zdjęciami, co idealnie współgra z przejmującą warstwą fabularną niekonwencjonalnego dzieła.

Ogród to jeden z najlepszych polskich albumów graficznych zeszłego roku, który słusznie został wydany również w Niemczech i Francji. Agata Bara to jasna gwiazda na firmamencie współczesnego komiksu kobiecego, potwierdzająca słuszność stwierdzenia, iż płeć piękna też ma wiele do powiedzenia w tej, niestety u nas dość marginalizowanej, gałęzi sztuki. 

8/10 

Ogród

Scenariusz: Agata Bara
Rysunek: Agata Bara
Wydawnictwo: Timof i cisi wspólnicy
Rok wydania polskiego: 10/2012
Liczba stron: 56
Format: 170x240 mm
Oprawa: twarda
Papier: kredowy
Druk: kolor
Dystrybucja: księgarnie, internet
ISBN-13: 978-83-61081-72-2
Wydanie: I
Cena z okładki: 42 zł


blog comments powered by Disqus