"Rozmówki polsko-angielskie" - recenzja komiksu

Autor: Tomasz Nowak
4 maja 2017

www.gildia.pl
Rozmówki polsko-angielskie (wyd. II).
Dostępność: 24h
Cena: 31,90 zł 49,90 zł
dodaj do koszyka

Kartki z wysp

Drugie wydanie pracy polskiej autorki, a do tego dzieła uznanego za najlepszy debiut komiksowy w 2011 roku. To już daje do myślenia każdemu, kto chwyci za nową edycję Rozmówek polsko-angielskich. A nie będzie to jedyne zaskoczenie.

Pierwsze wydanie komiksu Agaty Wawryniuk odbiło się szerokim echem. Nic dziwnego. Autorka wzięła na warsztat temat wówczas superaktualny. Dodatkowo poszła pod prąd hurraoptymizmowi związanemu z emigracją zarobkową.

Portret Anglii, samych Anglików i ich podejścia do Polaków, opisy prac, rekrutacji i poszukiwania zatrudnienia walą prosto między oczy. Podczas dwóch miesięcy spędzonych na Wyspach Brytyjskich udało się autorce doświadczyć nie tylko gęstej atmosfery pośredniaków i brytyjskich fabryk, ale również niełatwej rzeczywistości poza pracą.

Trójka przyjaciół, czyli Agata, jej chłopak Szymon i jego kuzyn Marcel, mają luz. Przyjechali tylko tymczasowo, dorobić i po przygodę. Jakoś sobie radzą, ale poczucie surrealizmu ich nie opuszcza. Relacja z ich wyjazdu do wyjazdów wprost nie zniechęca, ale bynajmniej również nie zachęca. Jeśli ta wyprawa miała uczestników wzbogacić, to wzbogaciła głównie w dość niewygodną wiedzę o życiu.

Może i Anglicy czekali na naszych rodaków z otwartymi ramionami. Okazało się jednak, że to nie tylko zderzenie różnych oczekiwań, ale starcie dwóch odrębnych kulturowo światów. I chodzi o kulturę na wielu różnych płaszczyznach. Rozmówki polsko-angielskie to lektura, która ten rozdźwięk uświadamia, ale w niektórych przypadkach może mu także zapobiec. Dlatego dobrze, że została wznowiona.

Siłę rażenia komiksu Wawryniuk zwiększa fakt, iż jego podstawą są jej własne przeżycia. To w zasadzie dziennik z wyjazdu, który cokolwiek rozminął się z celem. Agata, Szymon i Marcel to postaci z krwi i kości, a więc nie ma problemu z ich autentycznością. A na tle ciągu ukazywanych zdarzeń i korowodu co najmniej dziwacznych i niebezpiecznych postaci, z którymi przyszło się im spotkać, nie jest to wcale tak oczywiste.

Pomimo towarzyszącego tym wspominkom humoru, raczej ciemnego i czarnego zresztą, jego wymowę potęguje fakt, że opisywany wyjazd miał miejsce u samego początku boomu emigracyjnego – w 2008 roku.

W tym kontekście nasuwa się pytanie o to jak bardzo indywidualne są doświadczenia bohaterów? Dla tych, którzy na wyjazd się nie zdecydowali, Rozmówki… będą źródłem wiedzy i przestrogą. Na pewno inaczej odczytają je ci, którzy mają za sobą brytyjski epizod. Tutaj słychać wielogłos. Dla niektórych to dokument, dla innych nic niewnoszące rozpamiętywanie nieudanej przeszłości albo przeciwnie – sentymentalna podróż do przeszłości.

Wśród wielu słów, jakie Rozmówkom… poświęcono brak niestety ogólniejszej refleksji. Znów, niczym mroczne widmo powraca próba dzielenia napotykanych polskich emigrantów na „dobrych” i „złych”. To niestety efekt wciąż trwającej w naszych umysłach komuny, dzielącej świat wyłącznie na dwie kategorie „z nami albo „przeciw nam”. Tymczasem Polacy, tak jak wszelkie inne nacje, są różni (wreszcie!), choć tej różnorodności nie rozumieją, nie radzą sobie z nią.

Wawryniuk podziałowi na „my-oni” głośno mówi „Nie!”. I za przykład bierze napotkanych Anglików. Są właśnie różni – lepsi, gorsi. Różnorodni jak rzeczywistość. Oni na tej różnorodności zbudowali swą potęgę, my wciąż udajemy, że „wiemy lepiej niż wszyscy wokół”. To dlatego szwindel Brytyjczyka budzi w nas zazdrość, a przekręt Polaka „święte” oburzenie. I żadnej refleksji.

Rozszerzeniem drugiego wydania Rozmówek… jest komiksowy wywiad autorki z samą sobą. Całkiem spory, bo liczący kilkanaście stron odautorski komentarz po latach. I tu widać dobitnie, że Wawryniuk nadal z dystansem odnosi się zarówno do uwiecznionych w komiksie przeżyć, jak i medialnego szumu, a zarazem uznania, które zdobyła jej produkcja.

I tylko trudno uwierzyć zapewnieniom autorki, że nigdy wcześniej z komiksem nie miała nic wspólnego. Jeśli tak, to tom wydany przez Kulturę Gniewu stanowi przejaw geniuszu. I choć od pierwszego wydania Rozmówek… minęło z górą pięć lat, a życie przynosi zmiany (o czym można wyczytać w nocie o autorce) to akurat w kwestii oceny kunsztu tego wydawnictwa nie zmieniło się zupełnie nic.

Rozmówki polsko-angielskie - (wyd. II)

Scenariusz: Agata Wawryniuk
Rysunek: Agata Wawryniuk
Wydawnictwo: Kultura Gniewu
Rok wydania polskiego: 8/2016
Liczba stron: 124
Format: 175x250 mm
Oprawa: miękka ze skrzydełkami
Papier: offsetowy
Druk: cz.-b.
Dystrybucja: księgarnie, internet
ISBN-13: 9788364858413
Wydanie: II, rozszerzone
Cena z okładki: 49,90 zł



blog comments powered by Disqus