Dom Snów - recenzja komiksu "Sandman: Dom lalki"

Autor: Mirosław Skrzydło
5 listopada 2009

Neil Gaiman, którego wydaje mi się nie muszę nikomu przedstawiać, stworzył postmodernistyczne arcydzieło i to w dziedzinie, która przez wielu uznawana była za małostkową, slapstickową, nie mogącą równać się z literaturą; słowem słabą. Fantasmagoryczno-alegoryczna seria Sandman, to coś więcej, niż komiks, ba! to nawet coś więcej, niż literatura! Świadczą o tym zdobyte prestiżowe nagrody m.in. World Fantasy Award. Zapraszam do Śnienia. Dobrych snów!

We wstępie do zbiorczego wydania drugiego tomu Sandmana - Dom lalki, Clive Barker1 podkreśla, iż w latach 80 dwudziestego wieku największe uznanie wśród twórców komiksów zyskali ci, którzy nie bali się porzucić wąskie ścieżki naturalizmu i udali się w nieznane rejony mrocznej, acz pociągającej fantazji. Do tych szarlatanów, odważnych twórców niosących powiew świeżości, Barker zalicza Neila Gaimana i jego romans ze sztuką komiksową w postaci 75 zwartych zeszytów z serii Sandman.

Album Dom Lalki składa się z prologu, wzruszającej Historii z piasku oraz siedmiu części, z których jedynie część czwarta - Wybrańcy losu nie powiązana z całą wielowątkową opowieścią. Zdecydowanie najlepiej prezentują się część trzecia Zabawa w dom oraz piąta Kolekcjoner, która moim skromnym zdaniem jest jedną z najlepszych krótkich nowel stworzonych przez Gaimana.

Historie z piasku to opowieść o trudnej miłości Władcy Snów i Królowej pewnego starożytnego miasta. W przypowieści tej Sandman nazywa się Kai'Ckul, a jego wygląd zgoła różni się od tego w jakim występuje w większości przygód. W rzeczywistości historia ta stanowi prolog do tomu Pora mgieł.

W części pierwszej poznajemy kolejnych przedstawicieli rodu Nieskończonych: brata-siostrę Morfeusza Pożądanie oraz jej/jego bliźniaczkę Rozpacz. Dowiadujemy się, iż Pożądanie po raz kolejny pragnie zemścić się na starszym bracie, wykorzystując do tego tajemniczy wir snów. Poza tym w części tej pojawiają się Rose Walker, jedna z głównych ludzkich bohaterek całej serii, jej rodzina oraz postaci stricte związane ze Światem Snów, m.in. Kain i Abel, czy Lucien.

W części drugiej Przeprowadzka, Rose wynajmuje pokój w wiktoriańskim domu, w którym prócz niej mieszkają: cukierkowa para Ken i Barbie2, hodujące wypchane pająki dziwaczne kobiety, transseksualista Hal oraz pogodny staruszek Gilbert. Gilbert postanawia towarzyszyć Rose w poszukiwaniach jej brata Jeda.

Zabawa w dom (część trzecia) przenosi nas do umysłu Jeda, w którym rozgrywa się walka Władcy Snów z jego zdradliwymi sługusami Brutalem i Globem oraz człowiekiem, który uważa się za super bohatera Sandmana. Akcja tej części rozgrywa się w dwóch światach - fantastycznym oraz realnym (ponury los Jeda więzionego przez starych sadystów). W noweli tej pojawia się jeszcze jedna ważna dla całej serii ludzka postać - Hippolyta Hall.

Wybrańcy losu (część czwarta) to chwilowy odpoczynek od perypetii Rose, Gilberta i pozostałych bohaterów tomu. Wybrańcy losu opowiadają o rozgrywającej się na przestrzeni pięciuset lat nietypowej przyjaźni Sandmana z niejakim Hobem Gadlingiem. Śmierć wysłuchuje prośby swego ukochanego brata i ofiaruje Hobowi nieśmiertelność. Co sto lat Sen spotyka się z mężczyzną i wysłuchuje historii o jego życiu. Hob wbrew wielu nieszczęściom nie zamierza pozbywać się daru, ponieważ życie jest dla niego najważniejszą wartością.

Zagadkowy morderca, pojawiający się wyrywkowo we wcześniejszych częściach, w pełni prezentuje się w istnej perełce serii Kolekcjonerze. W części piątej Domu lalki, jesteśmy świadkami konwentu miłośników płatków, który w rzeczywistości jest konwentem psychopatycznych morderców. Pech chciał, że w tym samym hotelu zatrzymali się Rose i Gilbert. Jak zakończy się dla nich ta nieszczęsna wizyta i kim jest niejaki Koryntczyk? Paleta zaprezentowanych przez Gaimana zwyrodnialców jest wprost niesamowita. Są wśród nich: Łowca skór - kolekcjoner skórzanych krawatów, które oczywiście szyje z ludzkich ciał, czy wytrawny koneser, specjalizujący się w zabijaniu transseksualistów w fazie przedoperacyjnej. Niejeden z tych szacownych psychopatów zasługuje na osobną opowieść, a Kolekcjoner na zekranizowanie w dłuższej, acz wykorzystującej ten świetny patent, formie.

Ostatnie dwie części (W noc oraz Stracone serca) przynoszą rozwiązanie całej misternej, wielowątkowej opowieści; chociaż na odpowiedzi na niektóre pytania (m.in. kim był dziadek Rose) przyjdzie nam jeszcze długo czekać. Świetnie prezentują się tutaj sny współlokatorów Rose (w śnie Barbie pojawia się jedna z najbardziej tragicznych postaci całej serii, potulny stwór Martin Tenbones) oraz finalna rozmowa Morfeusza z Pożądaniem.

Jeśli chodzi o okładki poszczególnych rozdziałów, autorstwa stałego współpracownika Gaimana Dave'a McKeana, to mamy do czynienia z jednymi z najlepszych prac tego wyśmienitego autora w całej serii Sandman. Na szczególne wyróżnienie zasługują okładki rozpoczynające część pierwszą, trzecią i piątą oraz prolog3, które w pełni oddają mroczny klimat opowieści twórcy Amerykańskich Bogów. Równie niepokojące ilustracje McKeana uświadczymy jedynie w tomach Pora Mgieł, Panie Łaskawe i Przebudzenie.

Dom lalki zachwyca doskonale opracowaną płaszczyzną obyczajową, wkomponowaną w fantastyczną opowieść. Warte uwagi są przede wszystkim: wzruszające historie Gilberta oraz Rose Walker. Do tego brawa należą się rzetelnie wywiązującym się z zadania rysownikom - Mikowi Dringenbergowi, Malcolmowi Jones III oraz gościnnie występującym Michaelowi Zulli i Chrisowi Bachalo. Ponadto w nowym, zbiorczym wydaniu Dom lalki, możemy w pełni podziwiać świetną kolorystykę poszczególnych ilustracji, będącą dziełem uznanego na rynku komiksowym studia Zylonol.

Susan Sontag miała rację - Prawdziwa sztuka wzbudza w nas niepokój, czego seria Sandman jest najlepszym przykładem. Gorąco polecam Wszystkim, bez względu na wiek i gatunkowe upodobania.

 

1 skądinąd inny ceniony, brytyjski mistrz makabry
2 Barbie pojawia się w tomie Zabawy w ciebie, w której gra pierwsze skrzypce.
3 ilustrację Dave'a McKeana do Historii z piasku możemy podziwiać wyłącznie w albumie zbiorczym z tego roku.

Sandman - 2 - Dom lalki (wyd. II)

Scenariusz: Neil Gaiman
Rysunek: Chris Bachalo, Mike Dringenberg, Malcolm Jones III, Steve Parkhouse, Michael Zulli
Kolor: Robbie Busch
Okładka: Dave McKean
Tłumaczenie: Paulina Braiter
Wydawnictwo: Egmont
Rok wydania polskiego: 3/2009
Tytuł oryginalny: The Doll's House
Wydawca oryginalny: DC Comics - Vertigo
Rok wydania oryginału: 1990
Liczba stron: 256
Format: 170x260 mm
Oprawa: twarda
Druk: kolor
Dystrybucja: księgarnie, internet
ISBN-13: 978-83-237-2548-0
Wydanie: II
Cena z okładki: 89,99 zł

Podyskutuj na forum!



blog comments powered by Disqus