Ostatnie takie Tajemnice... - recenzja komiksu "Tajemnice Poznania. Prasowy film rysunkowy z lat 1948 - 1949"

Autor: Tomasz Nowak
8 stycznia 2012

www.gildia.pl
Tajemnice Poznania - Prasowy film rysunkowy z lat 1948 - 1949.
Dostępność: 1 tydzień
Cena: 27,00 zł 30,00 zł
dodaj do koszyka

Wielu fanom komiksu, zwłaszcza tym młodszym wydaje się, że jego historię w ostatnich dekadach dzielimy na „przed” i „po” komunizmie. Drobniejsze niuanse staja się przy takim podejściu mniej istotne, nieprzejrzyste, niegodne wręcz zauważenia. Tymczasem niezwykła przygotowana przez poznańską Bibliotekę Uniwersytecką UAM oraz Centralę książka ma szanse ten stan rzeczy zmienić.

To chyba pierwsza od wielu lat (kto wie czy nie od czasów Wicka i Wacka?) tego typu publikacja na naszym rynku – reprint prasowej historii obrazkowej zwanej wówczas „filmem rysunkowym” z przełomu 1948-49 roku. I co ciekawe nie jest to bynajmniej publikacja wyłącznie sentymentalna.

Po pierwsze mamy tu do czynienia z opowieścią jak na swoje czasy nietypową, co wyraźnie podkreślają i udowadniają na przykładach we wstępie i posłowiu Adam Rusek i Justyna Czaja. Twierdzą nawet, iż to tak naprawdę ostatni (para)komiks pozbawiony nachalnej propagandy wczesnego PRLu. I rzeczywiście, bez ich erudycji (zwłaszcza Rusek) i analitycznego podejścia (zwłaszcza Czaja) nawet wnikliwy czytelnik współczesny, nieposiadający gruntownej wiedzy o epoce nie wyłapałby z pewnością wszystkich smaczków i niuansów. A jest ich tu bardzo wiele.

Tak więc mamy tu wątek miłosny – trzech aspirantów do jednej ręki, w tym jednego złego – SS-mana, za sprawą którego wszak głównej bohaterce udaje się nie raz wyjść z opresji. Mamy wcale nie takich złych żołnierzy AK i Cichociemnych (choć oczywiście nazwy te nie padają – w tym czasie sądzono ich już zwykle za „zdradę”), raczej pozytywne nastawienie na współpracę wszystkich (AK-AL), którym na sercu leży dobro Polski (patrząc obecnie na co niektórych „władnych” – przekaz nader aktualny…), silne emocje, dramatyczne przeżycia oraz tytułowy wątek sensacyjny, stanowiący jednakże raczej pretekst i tło dla całej tej historii. Wszystko to ujęte w sposób niezwykle dynamiczny. Aż szkoda, że nie udało się wydawcy ustalić nazwiska autora scenariusza, który tworzył z wielką fantazją i swobodą jednocześnie. Operował on dowoli miejscami, datami czy wydarzeniami – nie do pomyślenia w dzisiejszym, niekiedy straszliwie nudnym „realiźmie historycznym” – mając na względzie przede wszystkim dobro akcji – utrzymanie jej tempa i napięcia przez następujące lawinowo kolejne zdarzenia.

Drugą zaletą tej publikacji jest przypomnienie postaci rysownika – Henryka Derwicha, który tutaj, nie wypominając mu za bardzo, dopiero początkujący, stał się z upływem lat postacią kultową. Na jego humorystyczne komentarze rzeczywistości z cyklu A’propos, zamieszczane na pierwszej stronie „Expressu Poznańskiego” wielu czekało niecierpliwe, codziennie, z wydania na wydanie. Trochę żal zatem, że sięgając po „wczesnego Derwicha” wydawcy Tajemnic… przedrukowali jedynie oryginał, a nie pokusili się o wyczyszczenie rysunków oraz uzupełnienie i wyrównanie nie zawsze sprawnie drukowanych tekstów. No, ale cóż, skoro miał być reprint…

Ma ta publikacja także inną zaletę. Przy całym swym nastawieniu rozrywkowym, niejako mimochodem, odstaje od powieści partyzanckich, głównie z terenów wschodnich czy Generalnej Guberni. Dotyka bowiem spraw znajdujących się wciąż niejako w cieniu, np. o ruchu oporu w Wielkopolsce wcielonej wówczas do Rzeszy jako Warthegau. Nie przypadkiem pojawia się tu tyle niesławna, co ostatecznie tragiczna postać Zenona Ciemniejewicza – człowieka, który wydał poznańskie podziemie w ręce gestapo (epizod ten pojawia się również w wydanym przed rokiem komiksie Piątka).

Tak więc chwalebne, że mam dziś dostęp do Tajemnic Poznania w tak atrakcyjnej i dobrze merytorycznie obudowanej formie. Inaczej pewnie docieraliby do nich wyłącznie gorliwi badacze i to sporadycznie. I choć to niewątpliwie opowieść archaiczna, dla czytelników z otwartym umysłem stanie się pouczającą lekcją historii – narodowej i komiksu, dla pasjonatów zaś i kolekcjonerów będzie prawdziwą perełką.

Tajemnice Poznania - Prasowy film rysunkowy z lat 1948 - 1949

Redaktor naczelny: Michał Słomka, Rafał Wójcik
Rysunek: Henryk Derwich
Okładka: Ada Buchholc
Wydawnictwo: Biblioteka Uniwersytecka w Poznaniu, Centrala
Rok wydania polskiego: 5/2011
Liczba stron: 80
Format: 240x150 mm
Oprawa: twarda
Papier: offsetowy
Druk: cz.-b.
Dystrybucja: księgarnie, internet
ISBN-13: 9788393207213
Wydanie: I
Cena z okładki: 29,90 zł



blog comments powered by Disqus