Najpierw się czyta teksty, czy ogląda obrazki? – recenzja albumu "Zrozumieć komiks"

Autor: Jerzy Łanuszewski
Korekta: Maciej Jasiński
6 kwietnia 2015

Pierwsze wydanie Zrozumieć komiks Scotta McClouda ujrzało światło dzienne w 1993 roku. Album przybliżający teorię komiksu bardzo szybko zyskał uznanie oraz miano jednej z najważniejszych pozycji traktujących o tym medium. Niedawno ukazała się polska edycja tego dzieła, przygotowana przez Kulturę Gniewu i opatrzona wstępem Jerzego Szyłaka.

Autor przedstawił swoją pracę za pomocą – uwaga, uwaga – komiksu. Co okazało się być znakomitym rozwiązaniem, dającym spore (i jak najbardziej wykorzystane) możliwości. Prezentując tezy, autor na bieżąco ilustruje je przykładami, pokazując co da się przekazać poprzez komiksu i w jaki sposób. Bawi się formą, stosuje różne sztuczki narracyjne, dzięki czemu jego album, oprócz wartości merytorycznej, jest też po prostu bardzo udanym komiksem, który pochłania się błyskawicznie. McCloud omawia swoje poglądy i przemyślenia z werwą, rzucając żartami i raz za razem puszczając oko do czytelnika. Zrozumieć komiks stylizowany jest częściowo na wykład, a częściowo na co bardziej udane programy popularnonaukowe (przychodzi tu na myśl Cosmos: A Personal Voyage Carla Sagana). Skrótowo narysowane alter ego autora przez cały czas utrzymuje bardzo dobry kontakt z widzem/czytelnikiem – nie przedstawia prawd objawionych, bywa emocjonalny, od pierwszych stron widać, że bardzo chce się podzielić swoją wiedzą. I robi to bardzo udanie.

Zaczyna od historii medium. McCloud zwraca uwagę, że przedstawienie opowieści za pomocą sekwencji obrazów nie jest wynalazkiem nowożytnym, lecz sięga niemal do początków naszej cywilizacji. Dzieje komiksu nie zajmują na szczęście zbyt dużo miejsca (choć do pewnych kwestii z tej dziedziny będzie jeszcze wracał w późniejszych rozdziałach) – później już lecą same konkrety: definicja, język komiksu, relacje między słowem i obrazem, sposoby wyrażania emocji, elementy składowe każdego utworu. Tłumaczy dlaczego tak ważne są przejścia między kadrami i wyjaśnia czemu utwór z hiperrealistyczną grafiką oraz poetycką warstwą tekstową niekoniecznie będzie dobrym komiksem. Zrozumieć komiks nie należy traktować jako podręcznik, z którego można się nauczyć jak tworzyć opowieści obrazkowe, jednak zawiera mnóstwo informacji przydatnych w tym procesie.

Autor nie jest naukowcem, a jedynie (lub aż) człowiekiem, który spędził mnóstwo czasu na czytaniu i tworzeniu komiksów. O swojej pasji opowiada w prostych słowach, zrozumiałych dla każdego. Jest to jedna z zalet pracy McClouda, którą szczególnie docenią początkujący. Nie ma tu zagłębiania się w skomplikowane teorie, artysta unika trudnych pojęć i zbędnych dygresji. Wszystko jest dzięki temu wyłożone klarownie. Odsyła, rzecz jasna, też do innych opracowań (nie tylko z dziedziny komiksu), jednak ich znajomość nie jest konieczna do zrozumienia jego pracy.

Zrozumieć komiks jest bogatą pozycją, dającą solidne podstawy do dalszych lekcji. To album przeznaczony niemalże dla każdego: dla twórców, teoretyków, a także dla zwykłych zjadaczy obrazków. Nowi czytelnicy dostaną na tacy najważniejsze fakty i pojęcia, ale również ci bardziej zaawansowani znajdą tu potrzebną wiedzę (wyjątkiem są naprawdę starzy wyjadacze, ale oni przeczytali książkę dwadzieścia lat temu). Sam sporo dowiedziałem się z publikacji McClouda. Na niektóre rzeczy spojrzę teraz uważniej, na pewne sprawy z innej perspektywy.Warto też podsunąć ten album osobom, które komiksem gardzą – jest szansa, że po lekturze zmienią zdanie.

Mam nadzieję, że kolejne publikacje teoretyczne McClouda: Reinventing Comics i Making Comics również doczekają się wydania w Polsce (nie wspominając już o jego komiksach fabularnych).

Zrozumieć komiks - Niewidzialna sztuka

Scenariusz: Scott McCloud
Rysunek: Scott McCloud
Tłumaczenie: Michał Błażejczyk
Wydawnictwo: Kultura Gniewu
Rok wydania polskiego: 2/2015
Tytuł oryginalny: Understanding Comics. The Invisible Art
Wydawca oryginalny: Tundra Publishing
Rok wydania oryginału: 1993
Liczba stron: 228
Format: 175x260 mm
Oprawa: miękka
Papier: offsetowy
Druk: cz.-b. + 8 stron w kolorze
Dystrybucja: księgarnie, internet
ISBN-13: 9788364858062
Wydanie: I
Cena z okładki: 69,90 zł


blog comments powered by Disqus