Toni Morrison

Ur.: 18 lutego 1931 , Lorain / Ohio / USA
zdjęcie

Toni Morrison - pseudonim Chloe Anthony Wofford

LAUREATKA NAGRODY NOBLA z 1993 oraz NAGRODY PULITZERA w 1998

Toni Morrison jest czołową powieściopisarką w Stanach Zjednoczonych. Jej powieści, poczynając od The Bluest Eyes do Pieśni Salomona wyróżniają się z uwagi na żywą wyobraźnię i doskonały warsztat pisarski. Najbardziej znaną powieścią Toni Morrison jest Beloved - na podstawie której nakręcono film w reżyserii Jonathana Demme i z udziałem Oprah Winfrey.

W swoich powieściach Toni Morrison opowiada o doświadczeniach czarnoskórych kobiet wobec dyskryminacji rasowej. Jest członkiem zarówno the National Council of Arts jak i American Academy and Institute of Arts and Letters. Aktywnie wykorzystuje swoją pozycję w promowaniu artystów i publikacji innych czarnoskórych pisarzy.

Toni Morrison urodziła się jako Cloe Anthony Wofford w Lorain w Ohio. Jej rodzice przeprowadzili się na północ aby uciec od problemów spowodowanych prześladowaniami na tle rasowym, dzięki czemu Toni dorastała w środowisku wolnym od tych rasowych uprzedzeń. Dzieciństwo Toni spędziła na środkowym zachodzie. Czytała Jane Austen i Tołstoja. Ojciec Morrison, George Wofford  często opowiadał przypowieści przekazując dziedzictwo Afro-amerykańskie swoim urodzonym w Ameryce dzieciom. W 1949 r. Toni rozpoczęła studia na Uniwersytecie w Waszyngtonie. Tam zmieniła imię z Chloe na Toni, tłumacząc, iż Chloe jest zbyt trudne do wymówienia. Kontynuowała naukę na Uniwersytecie Cornell. Obroniła tytuł magistra w 1995 r. pisząc pracę na temat wątków samobójczych w powieściach Williama Faulknera i Virginii Woolf.

W latach 1955-57 była nauczycielem angielskiego na Texas Southern Uniwersity. W 1969 roku przeprowadziła się do Syracuse, pracując jako edytor tekstu. Po 18 miesiącach została przeniesiona do centrali wydawnictwa Random House w Nowym Jorku. Kontynuowała nauczanie na 2 wydziałach Uniwersytety Stanowego Nowy Jork w Albanie. Nauczała tam również przez 2 lata na stypendiach dla młodych pisarzy.

W 1970 roku napisała pierwszą powieść The Bluest Eye i zdobyła wówczas uznanie jako Toni Morrison. Po latach odrzuciła swoją przybraną tożsamość.

The Bluest Eye opowiada o czarnej społeczności małego miasteczka na środkowym zachodzie. Główna bohaterka, Pecola Breedlove jest czarną dziewczyną, która co wieczór modli się aby mieć niebieskie oczy jak Shirley Temple. Wierzy, że wszystkie problemy znikną, jeśli jej oczy staną się niebieskie. Historia tej powieści jest częściowo oparta na historii napisanej przez Toni, po rozpadzie jej 6 letniego małżeństwa z architektem Haroldem Morrisonem.

Kolejna powieść Sula (1973) opowiada o dwóch czarnych kobietach od dzieciństwa, poprzez dojrzewanie i śmierć. Powieść została nagrodzona National Book Critics Award.

Najsłynniejszą powieścią Toni jest Pieśń Salomona (1977), historia czarnej rodziny, książka stawiana na równi z Korzeniami Arthura Haleya, która zdobyła międzynarodowe uznanie krytyków i sławę pośród czytelników na całym świecie. Sukces książki zarówno podniósł prestiż autorki jako pisarki jak również stan jej konta. Honorarium z praw autorskich pozwoliło na zakup 4 piętrowego domu w prestiżowej okolicy w stanie Nowy Jork. W 1988 roku Morrison otrzymała NAGRODĘ PULITZERA za powieść Beloved (1987). Powieść ta została sfilmowana przez Jonathana Demme, z udziałem Oprah Winfrey.

W 1993 ROKU TONI OTRZYMAŁA NAGRODĘ NOBLA. Jej następna powieść to Paradise (1998). Ponownie Toni osadziła akcję książki w małej społeczności. W powieści Morrison przedstawiła mieszankę rasistowskich prześladowań, uprzedzeń społecznych i biedy. 8 powieść Love (2003) otrzymała entuzjastyczne recenzje w najbardziej prestiżowych magazynach: "The New York Times", "The Washington Post" i wielu innych.

Toni Morrison jest znana również ze swoich adaptacji przypowieści Ezopa, kierowanych do małych dzieci – serii Kto jest górą?, które pisze razem ze swoim synem. Bogato ilustrowane na wzór komiksu książki, w formie wierszy uczą podstawowych wartości moralnych i wychowują w duchu tolerancji i poszanowania godności ludzkiej.

Toni Morrison poświęcono wiele opracowań i analiz.

Jest jedną z 9 kobiet jakie otrzymały nagrodę Nobla z Literatury w latach 1901-1997: Selma Lagerlöf, Sigrid Undset, Grazia Deledda, Pearl S.Buck, Gabriela Mistral, Nelly Sachs, Toni Morrison, Nadine Gordimer, Wiesława Szymborska.

Nagrody:

• Nobel Prize 1993
• Pulitzer Prize 1998
• National Book Critics Circle Award 1977
• American Academy and Institute of Arts and Letters,
• Melcher Book Award,
• Elmer Holms Bobst Award,
• Chianti Ruffino AnticoFattore International Literary Prize

Wykaz opracowań poświęconych Toni Morrison:

The Crime of Innocence in the Fiction of Tony Morrison by T. Otten (1989); Fiction and Folklore: The Novels of Tony Morrison by T. Harris (1993); Toni Morrison's World of Fiction by Karen Carmean (1993); Tony Morrison's Fiction by J. Furman (1966); Tony Morrison, ed. by N.J. Peterson (1997); Tony Morrison, ed. by L. Peach (1998); Journey to Beloved by Oprah Winfrey (1998); Understanding Toni Morrison's "Beloved" and "Sula", ed. by Solomon O. Iyasere and Marla W. Iyasere (1999); Toni Morrison by Linden Peach (2000); The Identifying Fictions of Toni Morrison: Modernist Authenticity and Postmodern Blackness by John N. Duvall (2000); Religiosity, Cosmology and Folklore: The African Influence in the Novels of Toni Morrison by Therese E. Higgins (2002); The Toni Morrison Encyclopedia by Elizabeth Ann Beaulieu (2003)

Wybrane powieści Toni Morrison (dla dorosłych):

• THE BLUEST EYE, 1970 - Sinisimmät silmät
• SULA, 1973 - suom.
• SONG OF SOLOMON, 1977 - (National Book Critics Circle Award 1977) - Solomonin laulu
• TAR BABY, 1981 - Tervanukke
• DREAMING EMMETT, 1986
• BELOVED, 1987 - (Pulitzer Prize 1988) - Minun kansani, minun rakkaani - film 1998, dir. by Jonathan Demme, starring Oprah Winfrey, Danny Glover, Kimberly Elise
• JAZZ, 1992 - suom.
• PLAYING IN THE DARK: WHITENESS AND THE LITERARY IMAGINATION, 1992 - Soittoa pimeässä
• RACE-ING JUSTICE, EN-GENDERING POWER, 1992
• ARGUING IMMIGRATION, 1994 (ed. N. Mills)
• CONVERSATIONS WITH TONY MORRISON, 1994
• LECTURE AND SPEECH OF ACCEPTANCE UPON THE AWARD OF THE NOBEL PRIZE FOR LITERATURE, 1994
• PARADISE, 1998 - Paratiisi
• THE HOUSE THAT RAT BUILD. ORIGINAL ESSAYS BY TONI MORRISON, 1998
• LOVE, 2003
• REMEMBER: A PICTORIAL TRIBUTE TO THE BROWN VS. BOARD OF EDUCATION SUPREME COURT DECISION, 2004

Toni Morrison dla dzieci ( adaptacja wierszem przypowieści Ezopa):

• Kto jest górą? Lew czy mysz?
• Kto jest górą? Pasikonik czy mrówka?
• Who’s got games? Poppy or the snake?
• W przygotowaniu


Bibliografia:

Komiksy:



blog comments powered by Disqus